Het valt me zo op dat directeuren die mij bellen, vaak klagen dat niemand eerlijk tegen ze is. En bijna nooit vragen ze zich af hoe dat komt. Alsof eerlijkheid iets is dat je personeel je moet geven. Terwijl het precies andersom is: eerlijkheid moet jij mogelijk maken.
Het is maandagochtend. Hij maakt een grap bij de start van de week. Geen goede grap — dat weet hij zelf ook. Hij is moe. Het is maandag. Maar veertig mensen lachen alsof het de beste grap van het jaar is.
Dat voelt raar. Dus gaat hij het testen. Een hele week lang. Flauwe grap bij de koffie: iedereen lacht. Slap opmerkinkje in de vergadering: iedereen grinnikt. Op vrijdag vertelt hij expres precies dezelfde grap als op maandag. Woord voor woord. Niemand zegt er iets van. Iedereen lacht.
Die avond belt hij mij. "Toen wist ik het," zegt hij. "Ze lachen niet om mijn grappen. Ze lachen om mijn functie. En als ze daar al niet eerlijk in zijn — waarin dan wel?"
Hij klinkt boos. Maar onder die boosheid hoor ik iets anders. Verdriet.
Kijk nog eens goed naar wat er gebeurt. Die veertig mensen liegen niet omdat ze slechte mensen zijn. Ze hebben gewoon geleerd wat veilig is. Meelachen is veilig. Tegenspreken niet. Niemand wordt ontslagen om een grap. Maar je merkt het wel. Een blik. Een toon. Net niet gevraagd worden voor dat ene mooie project.
Dus lacht iedereen. Voor de zekerheid.
Herken je dit? Iedereen zegt ja tegen je, en jij weet niet meer wat echt is. Daarover schreven we meer bij de Slimme Strateeg.
Dat is hard om te lezen. Maar het is waar. Ze lachen niet om je functie. Ze lachen omdat ze hebben gezien wat er gebeurt met mensen die níet lachen. Jaar na jaar, lach na lach, heb jij — zonder dat je het wilde — een bedrijf gebouwd waar lachen makkelijker is dan eerlijk zijn.
En nu de moeilijkste vraag. Toen je na die week wist dat niemand eerlijk tegen je was — wat heb je toen gedaan?
Niets. Je hebt het niemand verteld. Je hebt niets veranderd.
Waarom niet? Wees eens heel eerlijk. Stel: morgen staat er iemand op in de vergadering en zegt: "Die grap was niet leuk. En je plan is ook niet goed." Wat doe je dan? Geef je die persoon een compliment? Of doet het pijn?
Je mist eerlijkheid. Maar je bent vergeten hoe eerlijkheid voelt. Dát is wat die week je echt liet zien.
En nu het belangrijkste: het ligt niet aan jou. Echt niet. Dit gebeurt bij elke baas, in elk bedrijf, overal. Het hoort bij de stoel waar jij op zit. Hoe aardig je ook bent, hoe open je deur ook staat: zolang jij bepaalt wie er salaris krijgt, vertelt niemand je de hele waarheid. Dat kun je binnen je bedrijf niet oplossen. Niemand kan dat.
Buiten je bedrijf kan het wel. Er bestaat één soort gesprek waarin niemand iets van je wil. Geen salaris. Geen opdracht. Geen goedkeuring. Dat is het gesprek met een companion. Iemand op jouw niveau, die niets van je nodig heeft. Een avond waarop een flauwe grap gewoon flauw mag zijn. En waarop iemand vraagt hoe het met je gaat — en écht wacht op het antwoord.
Doe de persoonlijke match test. Tien minuten, anoniem, direct resultaat. Of plan een gratis matchgesprek met mij. Ik beloof je één ding: ik lach alleen als het echt leuk is.